wtorek, 14 listopada 2017

Królestwo Szwecji

Witajcie!
W kolejnym poście, tak jak obiecałam, poświęcę się krajom skandynawskim. Idąc od zachodniej ku wschodniej części Skandynawii odwiedzamy Szwecję (lub Skanię, tak nazywano w średniowieczu ten kraj). W Szwecji panuje ustrój monarchii parlamentarnej, co znaczy, że na obszarze kraju i głową państwa wciąż jest władca. Aktualnym władcą Szwecji jest Karol XVI Gustaw, a w kolejce do tronu czeka księżniczka Wiktoria Bernadotte.

Sztokholm

Stolicą Szwecji jest Sztokholm, którą zamieszkuje około 1,5 miliona osób (3659 os./km²). To główny ośrodek turystyki, polityki i ekonomi kraju. Za założyciela miasta uważany się jarl Birger Magnusson. Sztokholm położony jest na czternastu wyspach, które połączone są ze sobą 53  mostami. Obszar stołeczny obejmuje archipelag Sztokholmski, czyli 24 000 wysp i skał przybrzeżnych. W mieście znajduje się dużo muzeów (około 70). Najpopularniejszymi z nich są  Muzeum okrętu Vasa i Skansen. Jednakże do głównych zabytków zalicza się: Kungliga Slottet (Pałac Królewski), Storkyrkan (Katedra) oraz Stadshuset  (Ratusz). Z powodu położenia geograficznego Szwecji zima objawia się w Sztokholmie bardzo mroźnie, a dzień wtedy trwa jedynie sześć godzin. Za to lato jest ciepłe, dni w tym okresie mogą osiągać nawet ponad osiemnaście godzin. Najwyższa zarejestrowana temperatura w Sztokholmie wynosi 36°, a najniższa to -32°.

Widok ze Stadshuset

Religia

W Szwecji dominują Luteranie (aż 63,5%). Około 63% populacji należy do Kościoła Szwecji, aczkolwiek frekwencja w kościołach wynosi poniżej 5%. Według ośrodka badań społecznych Gallump religia nie odgrywa ważnej roli w życiu Szwedów (83%). Większa część Szwedów uznaje, że jest agnostykami lub ateistami. Te badania tylko potwierdzają, że Szwedzi uchodzą za jeden z najbardziej zsekularyzowanych (tj. ograniczających lub całkowicie eliminujących rolę religii w społeczeństwie) narodów na świecie. Według sondażu Eurobarometru z 2010 roku tylko 18% Szwedów odpowiedziało, iż wierzą w istnienie Boga. Tylko 2-4% populacji bierze ciągły udział w praktykach.

Kuchnia

Dużą rolę w kształtowaniu kuchni Szwedzkiej odgrywała kuchnia Turecka, a nawet Polska. Kuchnia Szwedzka wyodrębniła się stosunkowo niedawno. Obecność morza sprawiła, że w jej kuchni góruje ryba, a w szczególności śledź. Oprócz dań rybnych Szwecja może pochwalić się także daniami mięsnymi i jarskimi np. Köttbullar (klopsiki mięsne). Najbardziej charakterystycznym daniem jest kiszony śledź - Surströmming. Niestety zapach tej ryby często zniechęca podróżnych do spróbowania - a szkoda! Na północy kraju hoduje się pyszne renifery, z których później uzyskuje się renskav (podłużne kawałki mięsa suszone lub mrożone, które smaży się na patelni). Szwedzi piją mleko lub kawę praktycznie o każdej porze. Dawniej Szwecja miała niewielki dostęp do cukru, co przyczyniło się do teraźniejszego korzystania z cukru w dużych ilościach. Do najpopularniejszego deseru należy kanelbulle, czyli bułka drożdżowa przesypana cynamonem z cukrem. 

Przepisy na wybrane przeze mnie dania:
Niestety ja nie znalazłam przepisu na renskav, ale jestem pewna, że jeśli spróbujecie i jesteście naprawdę ciekawi to sami znajdziecie :) Myślę, że na ten moment pożegnamy się ze Szwecją, ale na pewno nie raz o niej wspomnę!
Do zobaczenia!

Obrazki umieszczone w poście nie są moje, źródła: Widok ze Stadshuset




niedziela, 12 listopada 2017

Bogowie Skandynawii



Cześć!

Nawiązując do ostatnich tematów moich wpisów (Norwegii i Islandii) zapraszam was na wycieczkę po Mitologii Nordyckiej! Jest to mitologia krajów skandynawskich i nordyckich, do których zalicza się Islandię, Norwegię, Szwecję, Finlandię, Danie i Wyspy Owcze. Głównym punktem i początkiem mitologii nordyckiej jest Völuspa czyli opowieść o drzewie życia - Yggdrasil. Drzewo to było 'domem' wszystkich dziewięciu światów. Między światami (po drzewie) poruszał się posłaniec, który przenosił wieści między światami. Posłańcem tym była wiewiórka o imieniu Ratatosk. Centrum nordyckiego kultu była świątynia w Uppsali. Co dziewięć lat w świątyni tej odbywały się pogańskie obrzędy tak zwanego blodfest, czyli "święta krwi", w czasie którego składano ofiary z ludzi w podzięce bogom. Mitologia nordycka, tak jak i grecka, czy rzymska, tłumaczy zjawiska pogodowe, stworzenie świata i inne zjawiska w dzisiejszym świecie.

Dziewięć Światów


  1. Asgard – siedziba Asów 
  2. Wanaheim – siedziba Wanów 
  3. Álfheim – siedziba elfów 
  4. Muspelheim – kraina ognia (zamieszkiwana przez ognistych olbrzymów) 
  5. Helheim – kraina zmarłych, ciemności. Znajduje się w Niflheimie. 
  6. Niflheim - świat lodu, mgły i zimna. 
  7. Svartalfheim – kraina mrocznych elfów (krasnoludów/ karłów) 
  8. Jötunnheim – kraina lodowych olbrzymów. Znajduje się w Niflheimie. 
  9. Midgard – świat środka, kraina ludzi 



Yggradasil
Niflheim, Jötunnheim i Muspelheim tworzyły razem Utgard - świat zewnętrzny. Według mitologii Midgard powstał na styku przeciwstawnych światów wody i ognia. Ogień pochodzi z Muspell a woda z zatrutych rzek Niflhel. Z tego narodził się Ymir, najstarszy przodek Thursów (olbrzymi), groźny ze względu na swoje rozmiary. Uważa się, że jego istnienie stanowi ogromne niebezpieczeństwo. Na szczęście podczas swojego powstawania Ymir zasnął i pozostanie w tym stanie do swojej śmierci. Ymir urodził Thursonów (olbrzymy Szronu) i Asów (bogów). Asowie są z tej samej substancji co Ymir ale są dodatnim biegunem historii. Jego prawnukowie: Odyn, Wili i We zabili Ymira i stworzyli z jego ciała Midgard (Śródziemie). Z mięsa powstała ziemia, z kości – góry, z zębów i szczęk – kamienie i skały, z czaszki – sklepienie nieba. Natomiast z jego resztek stworzyli karłów. Ludzie pojawili się samoistnie i byli bezwolni. Wolę, czucie, ruch i oddech nadają im Odin, Wili i Wi, synowie ojca Asów. Ważną rolę w mitologii nordyckiej odgrywa przepowiednia Norn o Ragnarök, czyli walce na końcu czasów. Według tej przepowiedni ludzie zostają sojusznikami Asów w walce z olbrzymami. Odyn by stawić czoła walce w dniu Ragnarök tworzy Valhallę, miejsce, gdzie polegli wojownicy oddają się ćwiczeniom i niesamowitym biesiadom.

Bogowie

Thor

Azowie (Asowie) – ród dobroczynnych bogów rządzących światem, który pokonał ród Wanów; ich siedzibą był Asgard:
  • Odyn – najwyższy z bogów, władca Walhalli, bóg wojny i wojowników, bóstwo mądrości i poezji (wynalazł runy) 
  • Thor – bóstwo burzy i piorunów, bóg sił witalnych 
  • Tyr – bóg wojny, prawa i sprawiedliwości 
  • Baldur – bóg dobra, piękna, sprawiedliwości i wiosny, syn   Odyna i Frigg 
  • Hajmdal – bóg światła dziennego i tęczy, opiekun bogów,    twórca podziału społecznego wśród ludzi 

Boginie z rodu Azów (Azyny):


  • Frigg – bogini miłości, opiekunka małżeństwa i rodziny, bóstwo płodności i bogactwa, żona Odyna, matka Baldura 
  • Nanna - Bogini reprezentująca dobro,piękno i wiosnę 
  • Sif - Bogini zbóż 

Wanowie – ród bogów usunięty przez Azów, głównie bóstwa wegetacji i płodności:

  • Njörðr – bóstwo pokoju, urodzaju i płodności, opiekun myśliwych i żeglarzy, ojciec Frejra i Frei 
  • Skadi - bogini łowów i gór, żona Njorda 
  • Frejr – bóg płodności, urodzaju i bogactwa, bóstwo pokoju i radości, syn Njörda, brat Frei 
  • Freja – bogini piękna i miłości, bóstwo wegetacji roślin, córka Njörda, siostra Frejra jej poświęcony był piątek 

Inni:
  • Loki – olbrzym, ojciec rodu potworów (między innymi bogini Hel) 
  • Hel - bogini śmierci, władczyni Niflheim 
  • Mimir – bóg mądrości 
  • Urdur – bogini przeznaczenia 
  • Norny – boginie przeznaczenia i losu ludzkiego.
Mitologia nordycka, tak jak prawie każda mitologia, to bardzo zagmatwany temat. W dodatku dziewięć światów nie ułatwia nam poruszania się pomiędzy nimi i znanie wszystkich bogów na pamięć. Oczywistym jest, że łatwiej nam będzie wymienić trzech Bogów Greckich niż trzech Nordyckich. Możliwe, że jest to spowodowane popularnością mitologii greckiej. Na szczęście istnieje wiele źródeł (filmów, książek), które przybliżają nam temat mitologii nordyckiej. Do nich m. in. należy:

  • "Mitologia nordycka" Neil Gaiman (książka) 
  • "Magnus Chase i Bogowie Asgardu" - Rick Riordan (książka) 
  • "Thor: Ragnarok" w reżyserii Taika Waititi (film) 
  • "Amerykańscy Bogowie" Neil Gaiman (książka oraz serial) 
  • "Wikingowie" wyprodukowany przez Michaela Hirsta (serial) 


Wszystkie z powyższych pozycji w prosty sposób obrazują mitologię nordycką. Większość z nich osadzona jest we współczesności, co pozwoli wielu czytelnikom/widzom poznać kulturę Skandynawii.

Do zobaczenia!

Źródła powyższych obrazków: Yggdrasil, Thor




wtorek, 7 listopada 2017

Sporty ekstremalne

Witajcie ponownie!
Dzisiaj wyjątkowo nie opowiem wam nic na temat Skandynawii ani żadnych innych państw. Dzisiejszy wpis poświęcony będzie sportom ekstremalnym. W szczególności trzem, które najbardziej mnie zaintrygowały i wzbudziły we mnie ciekawość. Ale co to w ogóle są te sporty ekstremalne? Cóż tym mianem określa się sporty, których uprawianie wiąże się z dużym ryzykiem, innymi słowy są bardzo niebezpieczne. Do tych sportów zalicza się bardziej niebezpieczne (np. BASE jumping), jak i te, które wydawać by się mogły z pozoru zwykłą zabawą (np. balonotniarstwo). Dzisiaj opiszę tylko trzy sporty, których ja najbardziej chciałabym doświadczyć, 

Skok na bungee

Na pierwszy ogień idzie skok na bungee, czyli skakanie z dużej wysokości na długiej elastycznej gumie. Tą 'zabawę' zapoczątkowali młodzi mężczyźni z wysp Pentecost na Pacyfiku, by udowodnić swoją męskość. Jednak dopiero w 1979 roku w Londynie zaczęto określać ten sport jako ekstremalny oraz nadano mu nazwę bungee jumping. W latach 80 i 90 zeszłego wieku wielu Amerykanów oszalało na punkcie tego sportu. Dla fizyków jest to także wspaniała demonstracja zasady zachowania energii. Dzięki fizyce i obliczeniom można spokojnie stwierdzić, że sport ten jest w pełni bezpieczny, choć dodaje masy wrażeń. 

Bungee Jumping



Bungee Jumping

Skysurfing

Kolejnym sportem ekstremalnym, który wydaje mi się równie fascynujący jest skysurfing, czyli akrobacje powietrzne na desce. Zadaniem zawodnika jest skok z samolotu, a następnie lot ślizgowy w powietrzu na desce surfingowej. Zawodnikowi otwiera się spadochron po 50 sekundach lotu w powietrzu. Podczas lotu można wykonać wiele akrobacji np. lot głową w dół, młynek ze skrętami w lewo i prawo. Ten sport zapoczątkowano w Kalifornii w latach 80 zeszłego wieku. Wydaję mi się, że to jeden z trudniejszych sportów i wymaga większej odwagi od reszty. 

Skysurfing

BASE jumping

Trzecią i ostatnią dyscypliną jest BASE jumping. Sama poznałam ten sport stosunkowo niedawno. BASE to skrót od czterech słów pochodzących z angielskiego; building (budynek), antenna (antena), span (przęsło) oraz earth (ziemia). Polega on na wykonywaniu skoków spadochronowych z budynków, wieżowców, mostów itp. Najważniejszym ryzykiem skoczka jest krótki czas. Zawodnik ma mało czasu na otwarcie spadochronu. Drugim problemem jest lądowanie na dość małej powierzchni. Podczas uprawiania tego sportu od 1981 do 2010 zginęło ponad 158 osób. Przyczyną śmierci skoczków jest najczęściej zbyt duża pewność siebie oraz nieprawidłowe ułożenie czaszy w plecaku.  Głównie spotyka się wypadki, w których udział miała nagła zmiana pogody lub usterki w sprzęcie. Ten sport zalicza się do sportów, w którym głównie chodzi o szczęście i przypadek. Najpopularniejszymi miejscami skoków jest m. in. Kjerag (góra położona w Norwegii nad Lysefjordem), El Capitan (formacja skalna w USA położona w dolinie Yosemite), Lauterbrunnental (dolina U-kształtna w Szwajcarii).

BASE jumping (earth)


Myślę, że to tyle na temat sportów ekstremalnych. Jeśli chcecie się dowiedzieć o nich więcej to napiszcie to w komentarzach lub zajrzycie na tą stronę .

Do zobaczenia!

Obrazki umieszczone w poście nie są moje, źródła: Obraz 1, Obraz 2, Obraz 3







Królestwo Fiordów

Witajcie!
Po dłuższym namyśle uznałam, że w kolejnych postach napiszę kilka(set) słów na temat Skandynawii. Jeśli czytaliście mój poprzedni wpis, to wiecie, że był on poświęcony Islandii. Dzisiaj, idąc śladem północnej Europy, a także nordyckich zwyczajów, opiszę wam Norwegię. Mniej lub bardziej znany kraj, na pewno bardzo ciekawy pod względem fauny i flory!

Nie będę się dużo rozpisywać na temat położenia Norwegii, jestem pewna, że większość z was wie gdzie leży. Znajduję się na Półwyspie Skandynawskim, a od zachodu oblewa ją Morze Północne. Jest monarchią konstytucyjną, co znaczy, że w tym kraju nadal panuje władca (Król Harold V). Stolicą jest Oslo, które zamieszkuje ponad 630 tysięcy ludzi, co stanowi ok. 8% całej ludności. Zaś we wszystkich miastach mieszka 3,3 mln osób (73%).


Oslo

Gospodarka

Norwegia co prawda ma niską liczbę ludności, ale jest jednym z najbardziej rozwiniętych krajów w Europie. Kraj ten utrzymuje się głównie z przemysłu, energetyki, transportu, rybołówstwa i leśnictwa. Najważniejszymi surowcami mineralnymi są ropa naftowa, miedź, gaz ziemny i rudy żelaza. Najwięcej ośrodków przemysłowych znajduje się na południu kraju w okolicach Oslo. Natomiast najczęściej (aż 98,6%) spotykanym rodzajem elektrowni, są elektrownie wodne. Rybołówstwo, leśnictwo i rolnictwo wykazują najmniejszą wartość w gospodarce Norwegii. Chociaż Norwegia zajmuje drugie miejsce pod względem rybołówstwa na świecie (pierwsza jest oczywiście Islandia). Największymi portami są Bergen i Stavanger. Lasy zajmują 26% powierzchni kraju, zaś rolnictwo ma najniższy odsetek użytków rolnych w Europie (tylko 3%). Podstawą hodowli Norwegii są bydła i renifery. Z upraw roślinnych uprawia się tylko jęczmień, owies i ziemniaki.



Port w Bergen


Fauna i flora

Jak już wspominałam Norwegia ma bardzo ciekawą florę i faunę. Południowa i środkowa Norwegia jest położona w strefie klimatu umiarkowanego morskiego, a północ (za kołem polarnym) w strefie umiarkowanego chłodnego morskiego. Do fauny należy m.in. zwierzęta takie jak: ryś, wilk, rosomak, niedźwiedź, renifer, owce,  lemingi i kuropatwy. Do zwierząt morskich zalicza się wieloryby, foki, dorsze, halibuty, łososie oraz łupacze. Krajobraz norweski jest w przeważającej mierze zdominowany przez lasy świerkowe. Występują też gatunki drzew takie jak dąb, jesion, lipa, wiąz, jarzębina i klon. Znaczną część kraju zajmują także Góry Skandynawskie. Podczas ostatniego zlodowacenia całe terytorium Norwegii było skute lodem. Ruch lodowców wyżłobił głębokie doliny, które zostały zalane przez wodę z topniejących lodowców, tworząc sławne norweskie fiordy.


Norwegia z pewnością ma ciekawą kulturę i religię, ale jest to na tyle obszerny temat, iż uważam, że lepiej go zostawić na inną okazję :) 
Do zobaczenia!
Fiordy

Obrazy zawarte  w tekście nie są moje, źródła obrazów: Obrazek 1, Obrazek 2, Obrazek 3

piątek, 3 listopada 2017

Islandia - przygoda po gejzerach

Witajcie!
W moim pierwszym poście poświęcę się dość dużej wyspie w północno-zachodniej części Europy. Tak, dobrze myślicie  to właśnie Islandia!
Jak wiecie, a może nie wiecie, Islandię zamieszkuje trochę ponad 300 tysięcy ludzi.Stolicą tego pięknego kraju jest Reykjavík, w którym mieszka 40% obywateli. To państwo odwiedza zaledwie 1 milion turystów rocznie, jest to względnie mało. Najpopularniejszą formą podróżowania po Islandii jest kolarstwo. 

Reykjavik

Kuchnia

Islandia nie jest bardzo popularnym państwem. Tak jak wyśmienite jedzenie islandczyków, które jest bardzo rzadko spotykane poza granicami tego kraju. Kuchnia Islandii opiera się głównie na rybach. Do ich przysmaków zalicza się m.in. hákarl, czyli sfermentowane mięso rekina, które można znaleźć wszędzie w Islandii, niestety mięso wytwarza nieprzyjemny odór; selshreifar - kwaszone płetwy foki oraz harðfiskur, ryby suszone na świeżym powietrzu. Mimo, że nie brzmi to najlepiej, a nawet w jakiś sposób obrzydza, to podobno smakuje nieziemsko. A w życiu wszystkiego trzeba spróbować, prawda? Najbardziej znanymi rybami w tamtych okolicach są pstrągi, dorsze, łososie, halibuty,łupacze i płastugi.
Jeśli chcecie przyrządzić jakieś danie pochodzące z Islandii, to zapraszam was tutaj.


Powierzchnia

Choć Islandia to obca wyspa, to można byłoby o niej opowiadać godzinami. W tym ostatnim akapicie chciałabym poświęcić uwagę na niezwykle ukształtowany teren Islandii. Posiada wiele czynnych wulkanów, które wiążą ze sobą pozytywne jak i negatywne skutki. Jeden z wulkanów - Hvannadalshnúkur - jest też najwyższym szczytem, osiąga aż 2 110 metrów. Skutkiem działalności wulkanicznej są gejzery oraz liczne gorące źródła. To wyżynno-górzysty kraj, którego 11% powierzchni zajmują lodowce. Do największych z nich zalicza się Vatnajökull, Langjökull oraz Hofsjökull. Nie można zapomnieć też o pięknych zatokach i fiordach, w których często ulokowane są malutkie osady. Dzięki położeniu wyspy, możemy zaobserwować na niej zorze polarne.

Vatnajökull

Tym miłym akcentem chciałabym zakończyć swój pierwszy wpis. Mam nadzieję, że w jakiś sposób zachęciłam was do odwiedzenia Islandii. Naprawdę ta wyspa jest warta uwagi!
Do zobaczenia!



Żadne z powyższych zdjęć nie jest moje, pochodzą ze źródła (linki): Obrazek 1  Obrazek 2

Królestwo Szwecji

Witajcie! W kolejnym poście, tak jak obiecałam, poświęcę się krajom skandynawskim. Idąc od zachodniej ku wschodniej części Skandynawii odwi...